Z winnicy Miłosz

Zweigelt powstał w wyniku skrzyżowania Frankovki i św. Wawrzyńca (St. Laurent i Blaufränkisch). Podobnie jak Andre i Fratava.

 W Łazie to jedyna odmiana, która w zeszłym roku doskonale sobie poradziła, to znaczy dała wysokie plony przy niezłym cukrze. Ulewy czerwcowe jakoś za zaszkodziły kwiatom – co spotkało nam przykład Devina.

 U Zweigeltrebe pąki późno puszczają, jest to odmiana odporna na wysokie mrozy. Czy wcześnie dojrzewa?

Tak mówi literatura, jednak w praktyce i w naszym klimacie to odmiana wymagająca najlepszych stanowisk. Musi wisieć na krzakach jak najdłużej. W 2008 roku Zweigelt dojrzewał do końca października, a w 2009 do 10 października, i dzięki słonecznemu sierpniowi i wrześniowi lepszy owoc dał w zeszłym roku.

Z tym że – w lepiej położonej części winnicy miał czysty i nieporażony pleśnią owoc – ekstrakt osiągnął tutaj 21,5 Brixa, a na dole pojawiła się szara pleśń i było tylko 19,5 Brixa.

Myślę że Zweigelt to pewniak na wielką winnicę między Łazem i Zaborem – ale właśnie na te najwyżej położone stoki.

Co ważne – jest bardzo silną rośliną, aczkolwiek nie wymaga mnóstwa pracy, bo jeśli zrobimy porządek z pędami i pasierbami w pierwszej części wegetacji – tak do końca czerwca – potem tej roboty nie będzie już dużo.

A wino? W tym roku wyczuwam w nim czarną kawę, i oczywiście wiśnie, ma ciemnorubinową barwę i jak na Zweigelt jest dość ciężkie, 10 dni maceracji w 22 stopniach C

Nocą z 25 na 26 stycznia o 6.00 rano na winnicy w Łazie było 21 stopni mrozu. Nocą z 26 na 27 stycznia temperatura spadła do minus 22 stopni. W Mierzęcinie Łukasz odnotował we wtorek rano 23 stopnie, a w Jakubowie dziś w nocy było 20 kresek poniżej zera.

Ale już w Zawadzie było minus 28 stopni. Macie ze swoich siedlisk dokładne notowania?

Pamiętam, że gorzej było zimą z 2005/2006 roku. Około 20 stycznia było kilka nocy, gdy temperatura spadła w Łazie do 23,5 stopnia mrozu. Młode krzewy były przysypane ziemią i przezyły przeżyły.

Jak będzie tym razem? Czy vinifera poradziła sobie? Czy daw tym roku owoce?

Te pomiary w Łazie są istotne ze względu na potężną winnicę, która ma powstać na gruncie sięgającym do Zaboru. Wyglada na to, że to całkiem dobre siedlisko. Jednak i tak w połowie ten grunt - myślę o części położonej niżęj – powinien być obsadzony mieszkańcami: odpornymi na mróz i wiosenne przymrozki.

- Ta ogromna uprawa między Łazem a Zaborem to kropka nad „i”, gdy idzie o lubuskie i polskie winiarstwo – stwierdza Łukasz Chrostowski, winiarz z Mierzęcina. – I będzie wizytówką godną regionu, który ludzie w całej Europie znają z powodu wina.

- Rozmawiałam niedawno z Francuzami, którzy doskonale wiedzą o naszym historycznym regionie winiarskim i byli miło zaskoczeni, że te tradycje są kontynuowane – przyznaje z kolei Kinga Kowalewska-Koziarska. – Mamy gotowy produkt, zakorzeniony w tradycji, a jednocześnie odpowiadający nowocześnie zarządzanym regionom w Niemczech, Czechach czy Austrii.

No właśnie. Wbrew temu, co myśli wielu lubuskich polityków, współczesne winiarstwo to gałąź gospodarki, a nie zacofane rolnictwo i pretekst do pobudzenia turystyki. To także kultura, bo wino – obok doznań zmysłowych – dostarcza tych duchowych i estetycznych.

Czy winnica między Zaborem i Łazem otworzy w Lubuskiem te perspektywy?

E. Polak zorganizowała szereg spotkań w sprawie największej winnicy w kraju i ustaliła wraz  urzędnikami i winiarzami harmonogram jej powstania. Mechanizm w dużym skrócie jest następujący: Agencja Nieruchomości Rolnych na działkach między Łazem a Zaborem wydzieli korytarz na drogę do Milska, gdzie powstanie most na Odrze, a resztę gruntu (około 50 ha) przekaże nieodpłatnie samorządowi województwa.

Ziemią w imieniu marszałka będzie zarządzał Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Kalsku, który opracuje koncepcję winnicy, a następnie wydzierżawi wzgórze winiarzom.

Na spotkaniu, które odbyło się w ubiegłym tygodniu w Zaborze z inicjatywy wójta Andrzeja Bukowieckiego okazało się, że powodzenie całego przedsięwzięcia zależy od tego, czy ANR przekaże ziemię samorządowi województwa.

Więcej przeczytasz w sobotę na łamach GL.

Primo: planowana 50-hektarowa winnica jednoczy winiarzy i ułatwi im wprowadzenie wina na rynek. Secundo: dzięki inicjatywie lubuskie wino staje się najpoważniejszym kandydatem do miana marki województwa. A to że potężna winnica między Łazem i Zaborem ma szansę powstać zawdzięczamy skutecznej pracy wicemarszałek Elżbiety Polak.

Widok z winnicy Miłosz na wzgórze między Łazem i Zaborem

W Europie wino jest znakiem reklamowym regionów. Chwalą się nim samorządy, które propagują i kreują rozwój winiarstwa – w interesie społeczności lokalnej i swoim.

Wszędzie na świecie winnice są kołem zamachowym rolnictwa, przemysłu turystycznego, ale nie tylko tego. Potrzebne są bowiem profesjonalne wytwórnie – które często tak jak w naszym regionie muszą powstać od nowa – czy sprzęt do produkcji napoju bogów: zbiorniki, prasy, filtry, pompy, a potem butelki, korki, etykiety…

Przy samych winnicach powstają restauracje, hotele, gospodarstwa agroturystyczne. Tak jest na południu Europy. Albo u naszych sąsiadów zza miedzy – w Czechach, na Słowacji czy nad Renem.

Dziś województwo Lubuskie pracuje nad swoją marką. Co nią będzie? Czy właśnie wino? Z badań przeprowadzonych przez Studio Bakalie nasz region najczęściej kojarzony jest właśnie z winem i winnicami. – A pomysł stworzenia winnicy ma ogromne znaczenie w obliczu pracy nad marką – stwierdza wicemarszałek Elżbieta Polak.

Powstawanie marki obliczone jest na kilka, a czasem kilkanaście lat. A w kampanii reklamowej ważne są emocje, które najlepiej oprzeć na zmysłach. Czy znacie aromaty lubuskich win, w których dominują cytrusy, kwiaty i zioła? Nie? Podczas ostatniego lata przekonały się o nich tysiące turystów – tych którzy wzięli udział w lubuskiej akcji otwartych winnic. Nie przegapcie kolejnej okazji – podobna akcja zostanie przeprowadzona w tym roku…

A jednak lubuscy politycy nie są zgodni, że to wino powinno służyć promocji regionu. Wadim Tyszkiewicz chce na przykład, by była nią gospodarka i nowe technologie, że szansą na rozwój w tym kierunku jest położenie geograficzne Lubuskiego.

Ale tylko wino i winnice to marka zakotwiczona w tradycji oraz odnosząca się do przyszłości. Winnice istniały tutaj już w średniowieczu – tak w okolicach Zielonej Góry jak i Gorzowa, i z wielkim zaangażowaniem pisał o nich jakieś pół wieku temu Leopold Tyrmand. A w ostatnich latach rozwijają się znów z niezwykła siłą – mało kto wie, że te o największym areale, sięgającym 20 ha, są na północy regionu – w okolicach Mierzęcina.

Lubuskie wino to zatem nie tyle Zielona Góra, co Lubuskie.

Choć zdawałoby się, że właśnie miastu nazywanemu Winnym Grodem powinno najbardziej zależeć na podtrzymywaniu czy odnawianiu winiarskich tradycji. Tak też myślałem, gdy przed trzema laty ogłosiłem na łamach Gazety Lubuskiej tekst pt. Zainwestujmy w winorośl.

Tak, tak – chodziło o to, by właśnie Zielona Góra założyła winnicę między Łazem a Zaborem. Miasto rozglądało się za ziemią pod inwestycje i nie wykluczało zakupu gruntów w innej gminie. Jednak urzędnicy magistratu tematu nie podchwycili, bo co to za inwestycja w wino? High-tech to dziś kręci wszystkich…

Tematu nie podchwycił ani prezydent Janusz Kubicki, ani wiceprezydent Mariusz Woźniak, który teraz, znów jako urzędnik magistratu, wykazuje ogromne zainteresowanie sprawą i nie omieszkał pojawić się na ostatnim spotkaniu w Zaborze.

Ale wróćmy do przeszłości. Po artykule, który dla wielu był tylko szaloną wizją, redakcyjny kolega Tomek Czyżniewski dał autorowi do zrozumienia, że ten pomysł to utopia. Innego zdania była Agnieszka Stawiarska, która zachęcała, by nie odpuścić.

W ubiegłym roku u wicemarszałek województwa Elżbiety Polak nieśmiało wspomniałem o tej idei (idei? wizji? śnie szaleńca?), choć Przemek Karwowski z Zielonogórskiego Stowarzyszenia Winiarzy szturchał, żeby milczeć. Nie sądzę, żeby był wrogiem takiej winnicy. Raczej sądził, że to nierealne. Potem zresztą sam prezes Roman Grad zganił mnie, że tematów swoich spotkań z Elżbietą Polak nie konsultuję z zarządem stowarzyszenia, i wymienił paragraf statutu, z którego za brak dyscypliny mogę zostać wykluczony z grona członków…

Ale nic to. Przecież do nikogo żalu nie mam, może nawet panowie mieli trochę racji. Może.  Pytanie zasadnicze brzmi: co na to pani marszałek? – No to do dzieła! – stwierdziła z entuzjazmem i już całkiem zasadniczo dodała: – Poproszę o pismo stowarzyszenia w tej sprawie, które będzie zawierało numer działki, a potem zorganizujemy spotkanie z przedstawicielami Agencji Nieruchomości Rolnych oraz osobami z odpowiednich departamentów naszego urzędu.

Nieprawdopodobne – pomyślałem zaskoczony – czyżby idea prawdziwego powrotu winiarstwa na te ziemie miała się ziścić? Bo nie oszukujmy się – te kilkanaście w połowie raczkujących winnic, które mamy, nie czynią regionu mekką polskiego winiarstwa. Natomiast ta, założona na wzór funkcjonujących w tradycyjnych krajach winiarskich takich jak Niemcy, Austria czy Francja – zmieniłaby diametralnie ten stan rzeczy, i wtedy też – już bez dwóch zdań – wino i winnice zasługiwałby, jak żaden inny lubuski produkt, na miano marki województwa.

W każdym razie podczas poważnej debaty w urzędzie marszałkowskim, która odbyła się w listopadzie okazało się, że ANR może przekazać grunt samorządowi województwa bądź gminy, o ile jeden bądź drugi ma w swoich celach rozwój winiarstwa. Marszałek ziemię przekazałby Ośrodkowi Doradztwa Rolniczego w Kalsku, a ten wydzierżawiłby ją winiarzom.

Proste, prawda? Ale żeby nie było za łatwo, w winnicy zagrożenie zwietrzyli mieszkańcy gminy Bojadła. No bo droga z Zielonej Góry do mostu na Odrze ma przechodzić przez teren, na którym powstanie winnica. Będzie winnica, nie będzie mostu – boją się ludzie zza Odry. I wtedy stają się przeciwnikami winnicy.

Ale spokojnie! Temat podejmuje wójt Zaboru Andrzej Bukowiecki. Zaprasza Elżbietę Polak, wójta Bojadeł Jacka Bilińskiego, winiarzy, Emiliana Dzika – zastępcę dyrektora oddziału Agencji Nieruchomości Rolnych, przybywa zastępca dyrektora zarządu Dróg Wojewódzkich Ewa Staruch oraz podległe marszałkowi służby i projektanci.

Urzędnicy są przygotowani. Zastępca wójta Zaboru Czesław Słodnik robi prezentację multimedialną i wykazuje, że winnica może zająć aż trzy działki. I wtedy jej powierzchnia sięgnie aż 55 hektarów!

Bo obok gruntu zajmującego powierzchnię 37 ha, o którym myśleliśmy wcześniej, dwa sąsiednie – o powierzchni 18 ha – również należą do ANR.

Podczas spotkania okazało się, że droga do mostu w Milsku będzie rzeczywiście przebiegać przez pola między Łazem i Zaborem. Chociaż ani E. Polak, ani E. Staruch nie wykluczyły możliwości, że trasa ominie Łaz od strony północnej i uwolni wspomniane działki. Zmiana koncepcji kosztowałaby około 60 tys. zł.

Ten koszt miałaby ponieść gmina, wójt jednak nie godzi się na to, bo nie dostał gwarancji, że trasa powstanie szybko; proponuje też, by winiarze zajęli ziemię po lewej stronie drogi – odliczając strefę buforową między winnicą a drogą tej ziemi wyszłoby jakieś 28 ha.

- To i tak będzie dużo – argumentował. – I nie wiadomo, czy uda się to zagospodarować. Przecież dziś lubuskie winnice liczą w większości 20-30 arów.

Dodał jeszcze, że ta winnica byłaby ciekawostką przyrodniczą, i że los uprawy nie jest przecież pewny biorąc pod uwagę wahania koniunktury w rolnictwie.

- Czy nie warto wydać 60 tys., by winnica była prawie dwa razy większa? – pytał Jacek Kapała, który w ubiegłym roku posadził prawie dwa tysiące krzewów winorośli w Łazie.

Rzeczywiście, te 55 hektarów to byłaby powierzchnia, na której zapewne mogliby pracować wszyscy chętni lubuscy winiarze. W innym przypadku pojawia się pytanie, czy nie… pozabijamy się tutaj o parcele?

W każdym razie chętnych już nie brakuje – mimo że powstanie winnicy nie jest jeszcze tak całkiem pewne. Warto wspomnieć, że nikt nie zajmie się uprawą, jeśli włożona praca nie będzie gwarantować zysku. I taki zysk możemy osiągnąć po 7-10 latach, jeśli powierzchnia winnicy zarządzanej przez pojedynczego winiarza nie będzie mniejsza niż trzy hektary.

Warto zdać  sobie sprawę, że winnica to przedsięwzięcie wielopokoleniowe, i że powstaniu tej musi towarzyszyć cała warta miliony złotych infrastruktura. Wino z tej na pewno trafi do sprzedaży, bo zjednoczonym winiarzom będzie łatwiej spełnić skomplikowane procedury niż winiarzowi samotnemu.

Winnica między Łazem a Zaborem to zatem nie przelewki.

W każdym razie ziemia po obu stronach drogi to już prawie 50 ha. I to przecież i tak więcej niż te planowane pierwotnie 37 ha. W ten sposób na niżej położonej części będzie miejsce na jedną wspólną winiarnię (gdzie będzie odbywać się produkcja i wina, i gdzie wino będzie leżakować) wraz z pomieszczeniem do degustacji, restaurację i parkingi.

Doszliśmy też do wniosku, że sama droga przecinająca winnicę wpłynie na jej promocję…Jest szansa, że pierwsze krzewy posadzimy tutaj na wiosnę 2011. Wcześniej jednak jest mnóstwo pracy do wykonania. A powodzenie całego przedsięwzięcia zależy od tego, czy ANR przekaże ziemię samorządowi województwa, bo to wcale nie jest takie pewne. – Wszystko zależy od wniosku, który otrzymamy – stwierdza Emilian Dzik z ANR. – Chodzi o to, by pożytki z prowadzonej działalności na tym gruncie mieli mieszkańcy regionu.

Jestem przekonany, że tak będzie. Już w Stowarzyszeniu Wspólnota Kulturowa Winnice Lubuskie pracujemy nad produktem turystycznym dla województwa: magnesem będą winnice, dzięki którym turysta zwiedzi całe Lubuskie – włącznie z Łagowem, Łęknicą, Gorzowem, Wschową czy Żaganiem.

Widok na grunt, na którym powstanie największa w kraju winnica

Między Zaborem a Łazem (prawie na pewno) powstanie winnica. Prawie na pewno, bo zanim do tego dojdzie jest mnóstwo pracy do zrobienia. Agencja Nieruchomości Rolnych musi wydzielić pas drogowy pod przyszłą trasę do mostu w Milsku, potem zarząd województwa musi wystąpić do ANR o przekazanie działek na winnicę – tych po obu stronach drogi, potem zaś województwo przekaże ziemię Ośrodkowi Doradztwa Rolniczego w Kalsku, który z kolei wydzierżawi ten grunt winiarzom.

Uff, to zostało ustalone w piątek w Zaborze. Na spotkaniu nie zabrakło wicemarszałek województwa Elżbiety Polak, która jest motorem tego wielkiego przedsięwzięcia, Emiliana Dzika, zastępcy dyrektora oddziału Agencji Nieruchomości Rolnych, wójtów: Zaboru i Bojadeł, zastępcy dyrektora zarządu Dróg Wojewódzkich Ewy Staruch oraz podległych marszałkowi  służb.

Rozmowa była konkretna. Wójt Zaboru Andrzej Bukowiecki zorganizował prezentację multimedialną i wykazał, że winnica może liczyć aż 55 hektarów! Bo obok zajmującej powierzchnię 37 ha działki, o której myśleliśmy wcześniej, dwie sąsiednie – o powierzchni 18 ha – również należą do ANR.

Podczas potkania okazało się, że droga do mostu w Milsku będzie przebiegać przez te grunty, chociaż ani E. Polak, ani E. Staruch nie wykluczyły możliwości, że trasa ominie Łaz od strony północnej i uwolni wspomniane działki. Jednak zmiana koncepcji kosztowałaby około 60 tys. zł. Ten koszt miałaby ponieść gmina, wójt jednak nie zgodził się na to, bo nie dostał gwarancji, że trasa powstanie szybko.

- Szkoda – mówili po spotkaniu winiarze – bo 55 hektarów to byłaby powierzchnia, na której zapewne mogliby pracować wszyscy chętni lubuscy winiarze.

A tych chętnych nie brakuje. Warto wspomnieć, że nikt nie zajmie się uprawą tego gruntu, jeśli włożona praca nie będzie gwarantować zysku. I taki zysk możemy osiągnąć po 7-10 latach, jeśli powierzchnia uprawy zarządzanej przez pojedynczego winiarza nie będzie mniejsza niż trzy hektary.

Gdy okazało się, że gmina nie ma tych 60 tys., szybko doszliśmy do wniosku, że droga przecinająca winnicę wpłynie na jej promocję…

Jest szansa, że pierwsze krzewy posadzimy tutaj na wiosnę 2011. O ile zostaną spełnione warunki wymieniona na początku tego tekstu.